Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտություն, հասարակական գիտություն, որն ուսումնասիրում է ապրանքների և ծառայությունների արտադրությունը, բաշխումը և սպառումը։ Տնտեսագիտությունը կենտրոնանում է տնտեսվարող սուբյեկտների վարքագծի, նրանց փոխներգործության և ամբողջ տնտեսության աշխատանքի վրա։ Միկրոտնտեսագիտությունը վերլուծում է տնտեսության հիմնական տարրերի գործունեությունը, որը ներառում է անհատական տնտեսվարողներին և շուկաները, նրանց փոխազդեցությունը և վերջինիս արդյունքները։ Անհատական տնտեսվարողներ կարող են համարվել, օրինակ, տնային տնտեսությունները, ֆիրմաները, գնորդները և վաճառողները։ Մակրոտնտեսագիտությունն ուսումնասիրում է ամբողջ տնտեսությունը (համախառն արտադրություն, սպառում, խնայողություններ և ներդրումներ) և նրա վրա ազդող գործոնները՝ ներառյալ ռեսուրսների (աշխատանք, կապիտալ և հող) թերզբաղվածությունը, գնաճը, տնտեսական աճը և կիրառվող քաղաքականությունները (մոնետար, հարկաբյուջետային և այլ քաղաքականություններ)։
Մեծ տարբերություն կա պոզիտիվ (պատասխանում է «ի՞նչ է» հարցին) և նորմատիվ տնտեսագիտությունների (պատասխանում է «ի՞նչ կլինի» հարցին) միջև։ Մեծ տարբերություն կա նաև տեսական ու կիրառական տնտեսագիտությունների, ռացիոնալ և ադապտիվ՝ հարմարվողական, տեսությունների, դասական՝ օրթոդոքս, և ոչ դասական՝ հետերոդոքս, ուղղությունների միջև[4]։

Տնտեսական վերլուծությունները կարող են օգտագործվել ամբողջ հասարակության մեջ, բիզնեսում, ֆինանսներումառողջապահության և կառավարման ոլորտներում։ Տնտեսական վերլուծությունները երբեմն կարող են կիրառվել նաև հանցագործությունների բացահայտման, կրթության[5], ընտանեկան հարաբերությունների, օրենքի, քաղաքականության, հավատքի[6], սոցիալական ինստիտուտների, պատերազմների[7]գիտության[8]բնապահպանության[9] և այլ շատ բնագավառներում։

Աշխատանք, աշխատավարձ ։ Երազանքներիս աշխատանքը

Աշխատանք, ամենից առաջ մարդու և բնության միջև տեղի ունեցող պրոցես, որի ընթացքում մարդը նպատակահարմար արտադրողական գործունեությամբ ձևափոխում է բնության առարկաները՝ իր պահանջմունքները բավարարելու համար. մարդկանց գոյության պայման, մշտական, բնական անհրաժեշտություն, առանց որի չէր լինի մարդկային կյանքը։ Աշխատանքը բացառապես հատուկ է մարդուն և վճռական դեր է ունեցել նրա ձևավորման գործում։ Աշխատանքն անխզելիորեն կապված է մարդկային հասարակության զարգացման հետ։ Աշխատանքի օգնությամբ են ստեղծվել մարդկության բոլոր բարիքները։

Ժամանակի ընթացքում առանձնացել են աշխատանքի մտավոր և ֆիզիկական ոլորտներ։ Տեխնիկական առաջընթացը, աշխատատար և առողջության համար վնասակար աշխատանքների մեքենայացումն ու ավտոմատացումը նպաստում են աշխատանքի պայմանների բարելավմանը, մասնագիտական վնասակարությունների ազդեցության փոքրացմանը, մասնագիտական հիվանդությունների և արտադրական վնասվածքների նվազմանը։ Սակայն ֆիզիկական աշխատանքի կտրուկ նվազումը կարող է բացասաբար ազդել մարդու առողջության վրա։

Աշխատավարձդրամական վարձատրության ձև՝ աշխատուժ-ապրանքի արժեքի փողային արտահայտությունը կամ նրա գինը։ Աշխատավարձի հիմնական ձևերն են ժամանակավարձն ու գործավարձը։ Ըստ աշխատօրվա տևողության, միևնույն օրավարձը, շաբաթավարձը ևն կարող են ներկայացնել աշխատանքի տարբեր գներ։ Ժամանակավարձի չափի միավորը աշխատանքի մեկ ժամի գինն է։Աշխատավարձը հանդիսանում է գործոնային եկամուտ, որն առաջանում է աշխատանք գործոնի կիրառման հետևանքով։ Աշխատավարձն աշխատանքի հավասարակշռության գինն է, որը շուկայում ձևավորվում է աշխատանքի պահանջարկի և առաջարկի փոխհարաբերության կամ դրանց կորագծերի հատման հետևանքով։ Ժամանակակից պայմաններում աշխատավարձը հանդիսանում է հասարակության եկամուտների ձևավորման հիմնական աղբյուրը։ Զարգացած երկրներում աշխատավարձը կազմում է բնակչության եկամուտների շուրջ 70%-ը։ Աշխատավարձը հանդիսանում է բաշխման հարաբերություններին վերաբերվող տնտեսագիտական կատեգորիա։ Բաշխման հարաբերությունները բնութագրվում են լայն և նեղ իմաստով։ Լայն իմաստով բաշխման հարաբերություններ ասելով՝ հասկանում ենք արտադրության միջոցների և աշխատուժի բաշխումն արտադրության տարբեր ոլորտների և ճյուղերի միջև։ Նեղ իմաստով բաշխում ասելով հասկանում ենք կենսամիջոցների կամ ստեղծված եկամուտների բաշխումը հասարակության անդամների միջև։ Այս իմաստով, աշխատավարձը կարևոր դեր է խաղում հասարակության եկամուտների բաշխման բնագավառում։ Աշխատավարձը միայն աշխատանքի դիմաց տրվող վարձատրությունը չէ, այն հանդիսանում է աշխատողի ստեղծած նոր արժեքի մի մասը միայն, որը հավասար է նրա աշխատուժի արժեքին։ Իսկ աշխատուժի արժեքն որոշվում է այն կենսամիջոցների կամ գոյամիջոցների արժեքով, որն անհրաժեշտ է մարդու և նրա ընտանիքի անդամների կենսագործունեության համար։ Աշխատավարձը ներկայանում է որպես աշխատանքի դիմաց վարձատրություն, որովհետև վարձատրությունը կատարվում է աշխատանքը կատարելուց հետո։

Երկար  մտածելուց հետո ես հասկացա, որ իմ երազանքների  աշխատանքը քաղցրավենիքի խանութում  աշխատելն է։ Դե պատճառն ակնհայտ է։

Փող

Փող, ապրանքային տնտեսության հիմնական կատեգորիաներից մեկը։ Փողի դասական բնորոշումն այն է, որ այն ընդհանուր համարժեք է համարվում և կարող է փոխանակվել մյուս բոլոր ապրանքների հետ։ Այն հանդիսանում է որպես համընդհանուր համարժեք, քանի որ նրա միջոցով հնարավոր է չափել, որոշել մյուս բոլոր ապրանքների արժեքը։ Փողի էությունն այն է, որ այն համարվում է արագ իրացվելի միջոց, որովհետև յուրաքանչյուր պահի փողը կարող է վերածվել ցանկացած ապրանքի։ Փողի էությունը դրսևորվում է նրանում, որ որոշակի սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունների պայմաններում փողը կարող է վերածվել կապիտալի[1][2][3]: Փողի հիմնական և աչքի ընկնող գործառույթները հետևյալներն են. փոխանակման միջոց, հաշվի միավոր, արժույթի շուկայի և երբեմն հետաձգված վճարման ստանդարտ[4][5] : Այս բոլոր գործառույթները կատարող ապրանքը կարելի է անվանել փող:

Պատմականորեն, փողը շուկայական հարաբերությունների ընթացքում ստեղծված ապրանք է, բայց ժամանակակից փողային համակարգը հիմնված է գրեթե միայն հայտարարագրված փողի վրա[6]։ Հայտարարագրված փողերը, ինչպես ցանկացած պատքային չեկեր և ստացականներ, առանց օգտագործման արժեքի ֆիզիկական ապրանքներ են: Դրանք պետք է ընդունվեն որպես երկրի սահմաններում վճարման օրինական ձև՝ կառավարության կողմից հաստատված՝ բոլոր հանրային և մասնավոր պարտքերի մարման համար[7] : Կեղծ փողերը կարող են լավ գումարներ բերել՝ կորցնելով իրենց արժեքը:

Մի երկրի դրամական միջոցը բաղկացած է միևնույն արժույթից (թղթադրամներ և մետաղադրամներ), և կախված օգտագործման որոշակի սահմաններից՝ մեկ կամ մի քանի բանկային գումարների տեսակներից (հաշվեկշռային հաշիվներում պահվող մնացորդները, խնայողական հաշիվները և բանկային հաշիվների այլ տեսակներ): Բանկային փողը, որը բաղկացած է միայն գրառումներից (հիմնականում համակարգչայինացված ժամանակակից բանկային համակարգում), ձևավորվում է զարգացած երկրներում:

Հայկական ավանդական ընտանիք․

19-րդ դ.  վերջին 20-րդ դ. սկզբին  ավանդական  հայ  ընտանիքում  տիրող  ներքին  կյանքը, վարքն  ու բարքը  դեռևս  խարսխվում  էին  դարերի  խորքից  եկող  նահապետական ավանդույթների  վրա,  որոնք էլ  պայմանավորում էին  ընտանիքի  յուրաքանչյուր  անդամի  տեղն  ու դերը  ներընտանեկան  կյանքում:  Ընտանիքում   խիստ  կարևոր  էր աշխատանքի  բաժանումը՝  ըստ  սեռի,  տարիքի, կարգավիճակի,  տնտեսության  ճյուղերի  և  աշխատանքի  բնույթի:

Դա  հատկապես  ակնառու  դրսևորվել է  նահապետական  գերդաստանի  նիստ ու կացում, որտեղ  զբաղմունքները  բաժանված  են  եղել.  դրսի  աշխատանքը  տղամարդկանց, իսկ ներսինը՝  կանանց  միջև:  Նահապետական  ընտանիքի  ներքին  աշխատանքների  սեռա-տարիքային  բաժանումը  սովորութային  իրավունքի  չափանիշներով  մեծապես նպաստում էր տվյալ  ընտանեկան  կառույցի  հարատևմանը  որոշակի  սոցիալ-տնտեսական  հարաբերությունների  պայմաններում՝  հայտնի  չափով  ապահովելով  գերդաստանի  անդամների համերաշխ   գոյակցությունն ինչպես միմյանց, այնպես էլ  գյուղական  համայնքի  հետ  հերաբերվելիս:Գերդաստանն  ուներ  կայուն  կազմ,  կուռ  ղեկավարություն,  փոխհարաբերությունները  կարգավորող  կարգ  ու  կանոն, որոնք դրսևորվում  էին  սովորութային  իրավունքի միջոցով:Հատկապես  կարևոր  էր  գերդաստանի  նահապետի  և նրա  տիկնոջ  դերը,  որոնք  առաջնորդվելով  նշված  չափանիշներով,  կարողանում  էին  հաստատուն  պահել հասարակության  հիմքը  հանդիսացող   ընտանիքի  ամրությունը:Գերդաստանի  բոլոր անդամները  պարտավոր էին իրենց ամեն մի արարքի համար  նրան մանրամասն հաշիվ տալ,  բայց վերջինս  տան  անդամների  առաջ հաշվետու  չէր: Տանտերը տունը  գլխավորում  էր մինչև  խոր  ծերություն:  Նահապետի  մահից հետո նրա  պարտականություններն  անցնում էին  ավագ  որդուն:  Գերդաստանի  ներքին կյանքին վերաբերող կարևոր  հարցերը  նահապետը  վճռում էր  տարեց տղամարդկանց  հետ  խորհրդակցելով: Համայնքում  ընտանիքի  շահերը  պաշտպանելու իրավունքը ևս նահապետինն էր:Իրավունքներով, դիրքով և հեղինակությամբ  գերդաստանում  երկրորդ դեմքը  տանտիկինն էր, որը  նահապետի  հավատարիմ  օգնականն  ու ընտանիքում  նրա  բարձր հեղինակություն  ապահովողն  էր:   Վերջինս  կարգավորում էր  տնային  տնտեսությունը, հետևում  հարսների  ու աղջիկների  պարտականությունների  կատարմանը:  Ուժեղ բնավորություն  ունեցող  տանտիկինն  ամուսնու  մահվան դեպքում  շարունակում էր ղեկավարել  տունը՝  օգնական  ունենալով  ավագ որդուն: Հարսներն  իրենց  տրտունջներն  ու  բողոքները  նրան էին  հայտնում:  Նա էր  իգական  սեռի և  երեխաների  դաստիարակը,  աշխատանքի  փորձառու կազմակերպիչը,  բարոյական  կանոնների  ուսուցիչը:  Խրատում  էր  հարսներին  բարեխղճորեն  կատարել  իրենց  պարտականությունները,  բարձր  պահել  օջախի  անունն  ու հեղինակությունը, հարգանքն  ու  պատիվը,  չկանխել  սերնդաճը:Տանտիկնոջ  պարտքն  էր  հարսներին  դաստիարակել  տան և   տոհմի  սովորույթներով, ազգային ինքնագիտակցությամբ, մեծերի, նախնիների  և ավանդույթների  հանդեպ հարգանքով, միմյանց  նկատմամբ  համերաշխությամբ:  Նա հարսներին  դաստիարակում  էր  նաև  իրենց իսկ  երեխաներին նման  կերպ  դաստիարակելու  համար:  Նրա սևեռուն ուշադրության  կենտրոնում էր  գերդաստանի  մանկահաս  աղջիկների  ու տղաների դաստիարակության խնդիրը:Մանկուց  աշխատասեր  դարձնելուց  բացի  սերմանում էր հարգանք  ու հնազանդություն  մեծերի,  իսկ  հետագայում  ամուսնու  և նրա  տան  անդամների  հանդեպ: ՄԵծ  մոր վրա էր  դրված  կանանց  աշխատանքային դաստիարակությունը՝  տվյալ  գերդաստանի   սովորություններին  համապատասխան:  Աղջիկներին և նորատի  հարսներին նա սովորեցնում  էր  կանացի  աշխատանքի  բոլոր ձևերը՝  հաց թխելը,  կերակուր, կաթնամթերք  պատրաստելը և այլն:    Նահապետի   կինը  նաև ամուսնու  գլխավոր խորհրդատուներից մեկն էր:  Վերջինս  մեծ  դեր էր կատարում  գերդաստանի  հարաբերությունները  հավասարակշռելու տեսակետից:  Նա էր  ամուսնու  լրատուն  ու լրատարը:Նահապետի և  տանտիկնոջ  նկատմամբ  խոր հարգանք էին  ցուցաբերում  ոչ միայն  գերդաստանի, այլև  համայնքի անդամները՝ ասելով.  «Ով մեծին չի հարգում,  նա Աստծուն էլ չի  ճանաչում»:Հայ  ընտանիքը  միշտ էլ  հայտնի է  եղել  իր  բարոյական  ամրությամբ  և  կայուն  ավանդական  բարքերով:  Դրա շնորհիվ է, որ, ենթարկվելով  դարերի   փորձությանը և, իհարկե, կրելով  նաև  ժամանակների  ազդեցությունը,  այն  այսօր էլ  շարունակում է  պահպանել  իր ազգային նկարագիրը:

Հանճարներ

Լեոնարդո դա Վինչի ֊ օդային ապարատների (ինքնաթիռ, պարաշուտ և այլն), հեծանվի, փրկարարական օղակի և այլնի առաջին մոդելների գծագրերի,գրական, նկարչական և քանդակագործական ահռելի տաղանդի, և մշակույթում ու գիտության մեջ թողած անգնահատելի ժառանգության համար

Այնշթայն ( Էյնշտեյն) ֊ Հարաբերականության տեսության, E = mc^2 բանաձևի ստացման  և ֆիզիկայի ոլորտում այլ արժանիքների համար

Մակեդոնացի ֊ Փայլուն ստրատեգիական մտածողության, վարպետորեն զինվորական արվեստին տիրապետելու համար

Ռոքֆեյլեր ֊ Կապիտալի կատարյալ կառավարման և անթերի ներդրումների համար

Մարդկային խառնվածքներ

Խառնվածքներով են որոշվում մարդկանց հոգեկան տարբերությունները, հույզերի արտահայտվածության աստիճանի, վարքային ակտիվության, հոգեկան կայունության բնութագրերը:

  • Սագվինիկ
  • Ֆլեգմատիկ
  • Խոլերիկ
  • Մելանխոլիկ

Սագվինիկ են  այն մարդիկ, ովքեր օժտված են բարձր ակտիվությամբ և ռեակտիվությամբ, ընդ որում այդ երկու հատկությունները համաչափ են: Սանգվինիկն աչքի է ընկնում վառ արտահայտված դիմախաղով և ակտիվ շարժումներով: Նա շատ եռանդուն է, աշխատասեր և ընդառաջ է գնում ցանկացած նոր գործի, չի կորցնում հավասարակշռությունը դժվար իրավիճակներում, կարողանում է զսպել հույզերը, շատ հեշտ է յուրացնում ամեն մի նորություն: Չի ընկնում այլոց կարծիքների ազդեցության տակ, միշտ գերադասում է ինքնուրույնություն ցուցաբերել: Սանգվինիկը շատ հեշտ է շփման մեջ մտնում անծանոթ մարդկանց հետ, սովորաբար, այդպիսի մարդկանց վստահում են: Նրա վարքը բավականին ճկուն է, մտավոր կարողությունները անպայմանորեն բարձր են: Այդպիսի մարդիկ ավելի լավ են կատարում այն աշխատանքները, որոնք մեծ պատասխանատվություն են պահանջում: Սանգվինիկները բանակում կարող են լինել գերազանց հրամանատարներ:

Խոլերիկ են որոշ հատկություններով նման է սանգվինիկին, սակայն ունի աչքի ընկնող տարբերություններ: Խոլերիկը ևս չափազանց ակտիվ է, սակայն դժվար է հսկում սեփական հույզերը: Բռնկուն է, անհամբեր, վարքի ճկունությունը թույլ է: Դրա հետ մեկտեղ համառ է և միշտ ձգտում է հասնել նպատակին: Խոլերիկը հավասարակշռված չէ, նրա տրամադրությունը կարող է շատ արագ փոփոխվել: Բանակային ծառայության անցնելիս խոլերիկները շատ լավ են կատարում այնպիսի առաջադրանքներ, որոնք պահանջում են արագություն և ճարպկություն: Օրինակ` հատուկ նշանակության զինվորներից շատերը, սովորաբար, խոլերիկներ են:

Ֆլեգմատիկները արտաքնապես հանգիստ է և հավասարակշռված: Նրան դժվար է հավասարակշռությունից հանել, քանի որ բավականին զուսպ է: Դանդաղաշարժ է, տեմպը ևս դանդաղ է: Դեմքի արտահայտությունները հարուստ չեն: Ֆլեգմատիկը շատ դժվար է անցնում նոր գործերի, նա սիրում է կայունություն ամեն ինչում: Նրա վարքը չի կարելի անվանել ճկուն: Արտակարգ իրադարձություններում դժվարությամբ է կայացնում ճիշտ որոշումներ: Ֆլեգմատիկը օժտված է մեծ համբերատարությամբ և աշխատունակությամբ: Ինքնահսկողության մակարդակը բարձր է: Նա շատ դժվար է հարաբերություններ հաստատում նոր մարդկանց հետ: Չնայած իր վարքի կայունությանն ու աշխատասիրությանը` ֆլեգմատիկը հաճախ հետաձգում է առաջնային գործերը առանց որևէ հիմնավոր պատճառի: Բանակում, սովորաբար, ֆլեգմատիկները անփոխարինելի են մեծ համբերություն պահանջող գործողությունների ժամանակ, օրինակ, արտակարգ դիպուկահարներ են:

Մելանխոլիկ Բնութագրվում է բարձր զգայունությամբ: Ցանկացած աննշան ճնշում կարող է վիրավորել նրա արժանապատվությունը: Մելանխոլիկներին բնորոշ են ցածր ձայնով խոսելը, նրանք չեն կարող լավ ղեկավար լինել, քանի որ չափազանց, նույնիսկ հիվանդագին զգայուն են: Մելանխոլիկը ակտիվ չէ, շուտ է հոգնում, մանավանդ միօրինակ աշխատանքից: Վստահ չէ սեփական ուժերին, դժվար է հաղթահարում անջրպետները: Ընդհանրապես համարվում է թույլ տիպ: Շուտ է ենթարկվում խուճապի

Ժեստերի լեզու

Միմիկան և ժեստերը

Բառերն արտահայտում են շփվելիս իրար փոխանցվող տեղեկատվության միայն 30 տոկոսը: Մնացածը` ոչ վերբալ ազդանշաններն են` մարմնի դիրքից մինչև ժեստեր և աչքերի արտահայտություն: Ոչ վերբալ շփումը կատարվում է առանց բառերի միջոցով շփվելու: Այն կարող է ուղեկցվել և լրացնել վերբալ շփումը, իսկ կարող է լինել որպես զրուցակցին տեղեկատվության փոխանցման առանձին ձև:Մարդու միմիկան և ժեստերն բացահայտում են նրա իրական տրամադրությունն ու ամենախորքային, նույնիսկ ինքն իրենից թաքցվող մտքերը:Ներքուստ մարդը հասկանում է ոչ վերբալ ուղերձները, սակայն, հասկանալու համար մարդկային արձագանքի նրբություններն անհրաժեշտ է մարդու հոգեբանության ավելի խորը իմացություն և փորձ:

Գլխի դիրքը

Բարձր պահած գլուխը վկայում է, որ մարդը վստահ է իր ուժերին, պատրաստ է շփվել ու բաց է շրջակա միջավայրի համար: Ընդգծված բարձր պահած գլուխը վկայում է մեծամտության և ինքնահավանության մասին:Դեպի հետ գցած գլուխը մարտահրավեր է շրջապատի մարդկանց, ակտիվ գործողությունների պատրաստակամություն: Կողքի թեքած գլուխը փոխզիջման գնալու պատրաստակամության մասին է վկայում, առաջնորդի դիրքից հրաժարվելու, ենթարկվելու համաձայնություն է:Կախ գլուխը թուլության, կամազրկության նշան է:

Դեմքի և աչքերի միմիկան

Լայն բացված աչքերը համապատասխանում են կենսախինդ բնավորությանը, լավ ընկալունակությանը: Կիսաբաց աչքերը վկայում են կամ գերհոգնածության մասին, կամ իներտության, անտարբերության, պասիվության նշան են:Կկոցած հայացքը կամ սևեռուն ուշադրության, կամ խորամանկության, խարդավանքի, չար մտադրությունների նշան է: Զրուցակցին ուղղված ուղիղ հայացքը ցույց է տալիս մարդու հետաքրքրվածությունը, վստահությունը, բաց լինելը, համագործակցելու պատրաստակամությունը:Հայացքը կողքից, աչքի «պոչով» վկայում է հոռետեսական տրամադրության, անվստահության, կասկածների մասին: Կախ գլխով ներքևից հառած հայացքը որոշակի ագրեսիայի վկայություն է, որը կարող է գործի դրվել:Հայացքը ներքևից կորացած մեջքի դեպքում հնազանդության, ծառայություն մատուցելու պատրաստակամության նշան է: Վերևից ներքև ուղղված հայացքը ժեստերի հոգեբանության մեջ միշտ գերազանցության և մեծամտության վկայություն է, որը զրուցակցի հանդեպ քամահրանքի դրսևորում է: Եթե զրուցակցի միմիկայի մեջ դուք տեսնում եք խուսափող հայացք, ապա, հավանաբար, դա անվստահության, ամաչկոտության կամ մեղքի զգացողության արտահայտություն է, կարող է նաև շփումից խուսափելու մասին վկայել: Դեպի ներքև ուղղված բերանի անկյունները միմիկայում կյանքի հանդեպ բացասական վերաբերմունքի, հոռետեսության նշան են: Դեպի վեր ուղղված բերանի անկյունները դրական, կենսախինդ ու ուրախ բնավորության խորհրդանիշ են:

Ժեստերի լեզու. ձեռքեր

Ձեռքերի շարժումներով մարդը բազում զգացմունքներ ու էմոցիաներ է փոխանցում, որոնք չի կարողանում փոխանցել բառերի միջոցով:

Դեպի վեր բացված ձեռքի ափը բացատրելու, համոզելու խորհուրդ ունի: Մարմնի երկայնքով կախ ձեռքերը վկայում են պասիվության, կամքի բացակայության մասին։ Մեջքի հետևում դրված ձեռքերը գործողությունների անպատրաստ լինելու, վախկոտության, ամաչկոտության, կասկածների մասին են վկայում: Ձեռքերը գրպանում պահելը ինչ-որ բան թաքցնելու փորձ է, անվստահության դրսևորում: Բռունցքված ձեռքը  վկայում է ուշադրության կենտրոնացման, ինքնահաստատման մասին: Ձեռքերը շփելը դրական զգացմունքների և բավարարվածության նշան է: Ձեռքերով աչքերը կամ դեմքը փակելու ցանկությունը ինչ-որ բան թաքցնելու, խոսակցությունից խուսափելու փորձ է:

Հոգեկանի զարգացումը

XIX դարում հոգեկանի զարգացման շարժիչ ուժերի վերաբերյալ ձևավորել ու զարգացել են երկու իրար հակադիր հոգեբանական ուղղություններ՝ սոցոգենետիկ և կենսագենետիկ։

Կենսագենետիկ ուղղության ներկայացուցիչները պնդում են, որ հոգեկանի զարգացումը պայմանավորված է բացառապես կենսաբանական գործոնով՝ ժառանգականությամբ։Նրանց կարծիքով երեխայի մեջ,  ի ծնե գտնվում են ապագա մարդու բոլոր հատկությունները։

Սոցոգենետիկ ուղղության ներկայացուցիչներն էլ կարևորում և առաջին պլան են մղում սոցիալական միջավայրը, մարդկային հասարակությունը՝իր բազմաբնույթ ներգործություններով։

Սոցիալական գործոն ասելով հասկանում ենք սոցիոլական միջավայրը, ուսուցումն ու դաստիարակությունը։

Սոցիալական գործոնը լայն առումով այն հասարակությունն է, որտեղ մեծանում է երեխան։Սոցիալական միջավայրի մեջ են ընդգրկվում նաև այդ հասարակության մեջ տիրապետող գաղափարախոսությունը, ավանդույթները, գիտուրյան ու մշակույթի զարգացման ընթացքը, կրոնական ուղղությունները։ Սոցիալական և մշակութային զարգացման մակարդակով էլ պայմանավորվում է տվյալ հասաակության մեջ ընդունված կրթության և դաստիարակության համակարգը;

 Նեղ  առումով սոցիական միջավայր ասելով ամենից առաջ նկատի ենք ունենում երեխայի ընտանիքը և առաջին հերթին ծնողներին, այնուհետև՝ մոտ  հարազատներին, մանկապարտեզի  և դպրոցի դաստիարակներին և ուսուցիչներին։ Տարիքի ավելացմանը  զուգնթաց երեխաների համար որոշակի կարևորություն է ձեռք բերում հասակակիցների խումբը, իսկ դեռահասության և վաղ պատանեկության շրջանում, զանազան սոցիալական խմբերը։

Գովազդներ

Գովազդը իրականացնում է ինֆորմացիայի տարածում գովազդվող օբյեկտի նկատմամբ ուշադրություն գրավելու, հետաքրքրություն առաջացնելու նպատակով:Գովազդները հիմնվում են  մարդկային թուլությունների վրա։                                                               Գովազդները լինում են՝ բարոյական և անբարո։Բարոյական են այն գովազդները , որտեղ ներկայացվում է նաև գովազդվող օբյեկտի հետեվանքների մասին։ Վառ օրինակ  ծխախոտը որի վրա գրված է որ կարող է առաջացնել  առողջական լուրջ խնդիրների։Իսկ անբարո կլիներ, եթե չզգուշացնեին։

Ազատություն և պատասխանատվություն

Ազատությունը կարող է հանդես գալ տարբեր կերպ` կախված իրավիճակից։ Ազատություն ասելով կարող ենք հասկանալ կյանքի, սիրո և վերջապես խոսքի։ Շատ ժամանակ չկա խոսքի ազատություն և շատերը չեն կարողանում ասել իրենց ուզածը։
Ես մարդկանց մեջ առաջին հերթին գնահատում եմ պատասխանատվությունը։ Մենք պատասխանատու ենք մեր ասված խոսքի և արարքների համար։ Պատասխանատվությունւ ամենակարևորն է։ Մենք բոլորս պատասխանատու ենք այն մարդկանց համար, ում ընտելացրել ենք։